Carta Pastoral no día da Vida Contemplativa. Maio 2018

“SÓ QUERO QUE LLE MIREDES A EL”

 Queridos Membros de Vida Contemplativa:

Só quero que lle miredes a el”. Esta coñecida frase de Santa Teresa de Ávila, tomada como lema na presente Xornada Prol Orantibus, permítenos achegarnos todo o máis xenuíno dunha vocación como a vida contemplativa, e tan pertinente nunha sociedade como a actual. Aínda que é certo que se pode dicir que “non é fácil que o mundo… comprenda a vosa vocación e a vosa misión escondida, e con todo necesítaa tanto”[1], non é menos verdade que abrazándoa “vós descubrides ao Señor como o tesouro da vosa vida” (cfr. Lc 12,34) e, elixindo a parte mellor (cfr. Lc 10,42), “entregastes a vosa vida, a vosa mirada fixa no Señor, retirándovos na cela do voso corazón” (cfr. Mt 6,5)[2].

Aos ollos do mundo, indiferente ou interesado, o modo de vida cristián ou, máis radicalmente aínda, o existir cristián, ten o seu “escaparate” privilexiado na forma de vida contemplativa, que “como o mariñeiro en alta mar ten necesidade do faro que lle indique a ruta para alcanzar o porto, así o mundo ten necesidade de vós. Sede faros, para os de preto e sobre todo para os afastados”[3]. Nesta ocasión pode ser moi ilustrativo retomar as tres aserciones da Constitución Apostólica Vultum Dei quaerere: a vosa vida, o voso corazón, a vosa mirada, e profundar no seu sentido e significado, no discorrer da vosa existencia e na de todo crente.

A vosa vida. A persoa caracterízase pola implantación fundamental na existencia, polas metas que persegue e polos desafíos aos que ten que responder. Neste peregrinar hai unha pregunta ineludible: ¿Que sentido ten a vida? Aínda que moitos non lla expoñan, non deixa de estar presente como sentir indeleble, en todos e cada un. Preguntarnos polo sentido do que eliximos e facemos axúdanos a vivir dunha maneira máis rica e plena humana e espiritualmente. Cando uno esperta á mañá e ten unha razón para vivir, todo ilumínase, e a loita de cada día lonxe de ser un peso, faise agradable e gratificante. Reflexionando, percíbese que esa razón non será nunca algo: non se pode vivir só para o ter, o pracer ou o poder. O que dá verdadeiro sentido á vida é máis ben Alguén. “¡Pódese vivir sen saber por que, pero non se pode vivir sen saber para quen!”, di un vello proverbio. Ao preguntarnos polo sentido da vida consagrada, o papa Francisco dános unha resposta clarividente: “É unha historia de amor apaixonado polo Señor e pola humanidade”[4].  O sentido da vida atópase unicamente no amor. Quen ama ten algo e sobre todo alguén polo que vivir, loitar e esperar; ten un motivo polo que afrontar sacrificios e entregarse, unha razón que enche de alegría o corazón. E se no corazón hai entusiasmo, “paixón”, as esixencias que leva o “camiñar detrás de Jesús”, lonxe de ser un fardo pesado, transfórmanse en camiños luminosos, porque o amor verdadeiro nunca dirá basta e, ademais, sempre sabe o que hai que amar. Unha existencia sen amor está baleira. A vosa, lonxe de ser baleira, é “unha historia de amor…” que, como historia que é, ese amor “apaixonado polo Señor” nunca está concluído, senón que se desprega día a día[5]. Por iso é polo que requira un corazón recolleito.

O corazón recolleito. O texto de Mt 6,19-21 subliña o alcance desta realidade: “Non atesouredes para vós tesouros na terra, onde a polilla e o caruncho róenos e onde os ladróns abren fendas e róubanos. Facédevos tesouros no ceo, onde non hai polilla nin caruncho que os roen, nin ladróns que abren fendas e rouban Porque onde está o teu tesouro, alí estará o teu corazón”. Os israelitas consideraban o corazón como o centro da interioridade do home, e a sede do coñecemento, da memoria, da vontade, das paixóns e da coraxe. “O home mira aos ollos, máis o Señor mira o corazón” (1Sm 16,7). Así o reflicte o salmista: “Aínda que sondes o meu corazón visitándoo de noite, aínda que me probes ao lume, non atoparás malicia en min” (Sal 17,3). Neste sentido o Novo Testamento introduce un aspecto novo, a relación entre Cristo e o corazón, que enardece ao oírlle a El cando explica as Escrituras (Lc 24,32), e entre o corazón e o Espírito, que infunde nel o amor de Deus (Rom 5,5) e clama nos nosos corazóns: “Abba”, é dicir, “Pai” (Gal 4,6). Neste contexto valoramos o valor da ofrenda e da custodia do corazón. Onde está o noso tesouro aí está o noso corazón. Dar a Deus o propio corazón é recoñecer nel o propio tesouro. El non nos pide cousas, senón a nós mesmos, o noso corazón. Trátase de entregar xenerosamente a Deus o propio corazón. Nunca será demasiado o que fagamos para vivir a custodia do corazón. A recompensa máis grande será que o noso corazón estará onde está o noso verdadeiro tesouro: escondido con Cristo en Deus (Col 3,3). A palabra de Jesús confirma que un corazón limpo, libre e desprendido das seducións do poder, do ter e do pracer, sabe recoñecer e acoller o verdadeiro tesouro, o único que verdadeiramente conta.  

A mirada no Señor. Todo iso leva a esixencia de manter a mirada fixa no Señor, recollidos na cela do corazón, isto é: na soidade e o silencio[6]. “Por tanto, é necesario reservar un espazo adecuado para a oración e a meditación da Palabra de Deus: a oración é a forza… No encontro con Cristo Jesús contáxianos a súa mirada, a que se compadecía das persoas que se atopaba nos camiños de Galilea. Trátase de recuperar a capacidade de mirar “”, ¡a capacidade de mirar! Hoxe pódense ver moitas caras a través dos medios de comunicación, pero existe o risco de mirar cada vez menos aos ollos dos demais”[7]. En espírito de oración e coa mirada fixa no Señor, Santa Clara de Asís orienta a forma de proceder cando escribe: “Fixa a túa mente no espello da eternidade, fixa a túa alma no esplendor da gloria, fixa o teu corazón na figura da divina substancia (2Cor 3,18), e transfórmache toda enteira, pola contemplación, en imaxe da súa divindade… Deixa de lado absolutamente todo o que neste mundo enganoso e inestable ten atrapados aos seus cegos amadores, e ama totalmente a quen totalmente se entregou polo teu amor… a aquel –dígoche- Fillo do Altísimo, dado a luz pola Virxe” (Santa Clara, Carta III 3). “Ti, oh raíña, esposa de Xesucristo, mira diariamente este espello, e observa constantemente nel o teu rostro: así poderás vestirche hermosamente e do todo, interior e exteriormente, e cinguirche de preciosidades (Sal 44,10)… como corresponde a quen é filla e esposa castísima do Rey supremo” (Carta IV 3-4).  “Quen se mergulla no misterio da contemplación ve con ollos espirituais: isto permítelle contemplar o mundo e as persoas coa mirada de Deus, alí onde pola contra, os demais “teñen ollos e non ven” (Sal 115,5; 135,16; cf. Jr 5,21), porque miran cos ollos da carne”[8]. A mirada fixa no Señor axúdanos a aprender o modo de mirar, como el mirou a Pedro para chamarlle ao seu seguimento ou levantarlle da súa caída, ao mozo rico que non se decidiu a seguirlle, ás xentes que andaban como ovellas sen pastor… E logo, para avivar a súa fe, cando se aparece aos discípulos despois da súa resurrección, Jesús non lles pide que miren o seu rostro, senón as súas mans e os seus pés, e que vexan as súas chagas de crucificado, tendo sempre ante os seus ollos o seu amor entregado ata a morte.

No compromiso de amor incondicional a Cristo e á humanidade, sobre todos aos pobres e aos que sofren[9] fixos os ollos no Señor, os ollos da fe, para contemplar a súa figura tal como aparece no Evanxeo, ides transformando de maneira total “en imaxe da divindade”.

Agradecendo a vosa presenza e pertenza á Diocese, saúdavos con afecto e bendí no Señor,

+ Julián Barrio Barrio,
Arcebispo de Santiago de Compostela.

 

[1] FRANCISCO, Constitución Apostólica Vultum Dei quaerere, 6.

[2] Ibid., 9.

[3] Ibid., 6.

[4] Ibid., 9.

[5] Cf. BIEITO XVI, Deus caritas est, 11.

[6] Cf. Ibid., 31.33.

[7] FRANCISCO, Homilía na catedral de Cesena, Domingo 1 de outubro de 2017.

[8] Vultum Dei quaerere, 10.

[9] Cf. Ibid., 5.

Versión en castelán