Carta Pastoral Vida Contemplativa 2019

A vida contemplativa. Corazón orante e misioneiro 

Queridos Membros de Vida Contemplativa:

“¡Canta eficacia apostólica irrádiase dos mosteiros pola oración e a ofrenda! ¡Canto gozo e profecía grita ao mundo o silencio dos claustros!”[1].  “Corazón orante e riqueza de fecundidade apostólica é a vida contemplativa feminina na Igrexa”. Estas expresións aparecen na introdución da Instrución aplicativa sobre a vida contemplativa feminina. Palabras ás que fai referencia o lema para esta Xornada. O obxectivo é recoñecer o don que supón para a Igrexa a presenza das comunidades de vida contemplativa tanto feminina como masculina, e coñecer mellor este carisma co que o Señor enriquece ao seu Iglesia.

Corazón orante e riqueza de fecundidade apostólica son dúas dimensións da vida cristiá das que podemos falar por separado, lembrando a Marta  e María, pero indisociables na súa realidade teolóxica e vivencial. A isto alude o papa Francisco  ao longo da Constitución apostólica sobre a vida contemplativa feminina, ao escribir: “A Iglesia conta coa vosa oración e coa vosa ofrenda para levar a  boa noticia do Evanxeo aos homes e ás mulleres do noso tempo. A Iglesia necesítavos”[2]. “Lembrade, con todo, que a vida de oración e a vida contemplativa non poden vivirse como repregamento en vós, senón que deben alargar o corazón para abrazar a toda a humanidade, e en especial a aquela que sofre… Pola vosa oración vós curades as chagas de tantos irmáns”[3].

Corazón orante

“Hoxe, como entón (cf. Ex 17,11), podemos pensar que as sortes da humanidade decídense no corazón orante e nos brazos levantados das contemplativas”[4]. A vida contemplativa considérase vinculada de maneira moi especial á idea dun corazón orante. E, en boa medida, a oración contemplativa marca e determina a súa configuración tal como coñecémola. Esta dimensión que indica que o único centro importante é Deus, faise especialmente significativa nun mundo dixital como o noso e en sociedades crecientemente secularizadas como a nosa onde lla considera como algo irrelevante. ¿Tería sentido falar dun Trastorno por déficit de Espiritualidade?[5]. Para as tradicións bíblicas, a posibilidade dunha experiencia espiritual fundaméntase no hábito do silencio e a contemplación. A distracción permanente e a dispersión convértense en ameazas que acaban desintegrando ao crente, polo que se pode afirmar que o “déficit de atención” entorpece o crecemento e a maduración espiritual. Agora ben, o Trastorno por déficit de Espiritualidade –se aceptamos a súa realidade- non cabería achacalo só aos males da nosa época. É un problema que afecta o ser humano polo mero feito de selo. Na propia Sacra Escritura aparecen xa referencias sutís a esta realidade.

Sen dúbida, pode resultarnos sumamente esclarecedor o encontro de Jesús con Marta e María (Lc 10, 38-42). Nesta ocasión, Jesús reprende a Marta pola súa dispersión, o seu activismo, e a súa incapacidade –oculta baixo a aparencia dun servizo desinteresado- para falar, escoitar e contemplar. “Marta, Marta, andas inquieta e preocupada con moitas cousas; só unha é necesaria una” (Lc 10,40), dille Jesús. Baixo esta advertencia ofrécese unha mensaxe dirixida aos crentes de todos os tempos: céntrache no único importante, en Deus.  Efectivamente, “hoxe, como entón…”, segundo o libro do Éxodo 17, 11ss, é Moisés quen coa súa oración decide a sorte do seu pobo. E, nun momento como o actual, particularmente afectado polo que denominabamos a “síndrome de Marta”, que expresa de forma paradigmática o tipo de dispersión que caracteriza a nosa época, “a Iglesia necesítavos” e conta convosco que “ao recitar e cantar os encomios do Señor pola Liturxia das Horas, convertédesvos en voz das persoas e, do mesmo xeito que os profetas, intercedéis pola salvación de todos[6].

 Riqueza de fecundidade apostólica

Queridas Irmás contemplativas, ¿que sería da Igrexa sen vós e sen cuantos viven nas periferias do humano e actúan na vangarda da evangelización?”[7]Como escribía san Pablo VI: “Evangelizar constitúe, en efecto, a dicha e vocación propia  da Iglesia, a súa identidade máis profunda. Ela existe para evangelizar… A Boa Nova debe ser proclamada, en primeiro lugar mediante o testemuño… A través deste testemuño sen palabras, estes cristiáns fan exporse, a quen contempla a súa vida, interrogantes irresistibles: ¿Por que son así? ¿Por que viven desta maneira? ¿Que é ou quen é o que os inspira?”[8]. De feito, esa preocupación estivo sempre moi presente no maxisterio da Iglesia, buscando que as nosas igrexas sexan igrexas misioneiras, evanxelizadoras, “igrexas en misión”. O gran reto que nos expón a tarefa misioneira, tal como suxírenos o lema desta Xornada, apela ao compromiso da nosa vida e da  nosa fe. Úrxenos estar máis atentos á chamada misioneira que á chamada xeográfica: esquecéndonos quizá da terra que aínda está por evangelizar dentro de nós. Non nos enganemos: non se pode improvisar a experiencia a dextra con espírito máis ou menos aventureiro, sen antes pasar pola realidade interior de nosas propias periferias persoais, onde tamén deixamos crecer a cizaña ou as silvas que impiden que a Palabra bote raíces. Como tales periferias poderiamos sinalar, ¡e son  páxinas do Evanxeo aínda inéditas para nós!, as áreas do noso corazón e da nosa vida non evangelizadas, os espazos e tempos que negamos, que non aceptamos, e nos que estamos… O papa Francisco chámavos a ser “fachos que acompañan o camiño dos homes e das mulleres na noite escura do tempo… Coa vosa vida transfigurada e con palabras sinxelas, rumiadas no silencio, indicádenos a Aquel que é camiño, verdade e vida”[9].

Agradecendo a vosa presenza e pertenza á Diocese, saúdavos con afecto e bendí no Señor,

+ Julián Barrio Barrio,
Arcebispo de Santiago de Compostela.

 

[1] FRANCISCO, Vultum Dei quaerere, 5.

[2] Ibid., 6.

[3] Ibid., 16.

[4] Ibid., 17.

[5] Esta expresión proveniente do mundo da sicología e a pedagoxía trata de explicar os trastornos que sofren os adolescentes e os mozos nos seus procesos de crecemento e aprendizaxe. Segundo os especialistas, esta patoloxía fai que sexa moi difícil prestar atención, controlar os impulsos e concentrarse nunha tarefa.

[6] FRANCISCO, Vultum…, 16.  

[7] Ibid., 6.

[8] PABLO VI, Evangelii Nuntiandi, 14 e 21.

[9] FRANCISCO, Vultum…, 6.

Versión en castelán