Finalizan as asembleas diocesanas de inicio de curso

As asembleas celebráronse nas vigairías de Santiago, A Coruña e Pontevedra. Nelas propiciouse o encontro dos axentes de pastoral, a oración común, a presentación do programa pastoral diocesano 2018-19, e a información sobre tres proxectos renovados de pastoral familiar (Itinerario de noivos, Encontros prematrimoniales e Acompañamento de matrimonios novos) sobre o segundo curso da EDAP. Os asistentes escoitaron as informacións proporcionadas polos delegados de pastoral familiar Jesús e Feli e o director da EDAP Germán Torres. Na Coruña e Pontevedra asistiron unhas duascentas persoas en cada lugar e en Santiago unhas cen. En total, cincocentas persoas, cifra aproximada á do ano pasado. Ao finalizar as tres asembleas, o bispo auxiliar, mons. Jesús Fernández, realizaba unha reflexión que engadimos.

<<SENTÁNDOSE Á MESA CON ELES>> (Lc 24, 30)

O ministerio da santificación

Seguimos avanzando polo camiño que nos trazou o Plan pastoral diocesano 2017-2020, o primeiro despois do Sínodo 2016-2017. Acompañamos coa mirada e o corazón a Jesús que se pon a camiñar cos dous discípulos que regresan a Emaús decepcionados polo final que sufriu o seu mestre. Durante o curso pasado, reparamos na explicación que lles fai de todo o sucedido. No presente, imos deter con el na casa á que entrou como convidado para pasar a noite, acompañando con asombro o seu xesto de bendicir a mesa, ao modo en que o fixo na última Cea. En definitiva, durante o curso que comeza, na renovación pastoral que nos propón o Sínodo, priorizaremos o ministerio da santificación.

A recente publicación da Exhortación Gaudete et exultate por parte do Papa Francisco ofrécenos tamén un marco idóneo para situar o programa anual. Na devandita publicación, o Papa convídanos a revitalizar a chamada divina á santidade e a promover a súa pastoral. Polo Bautismo participamos da vida divina e acollemos o don do Espírito Santo. Para vivir conforme a este don, habemos de cultivar a espiritualidade a través de escóitaa da Palabra, do seguimento de Xesucristo e, como subliñamos especialmente este curso, pola celebración dos sacramentos e o culto divino.

Por outra banda, a Igrexa está a urxirnos unha renovación pastoral que ha de afectar as estruturas, ao estilo pastoral e tamén á vivencia espiritual de todos os diocesanos. Sen cultivar adecuadamente a espiritualidade cunha celebración sacramental consciente, activa e fructuosa, sen apreciar no seu xusto valor e avivar as raíces cristiás da piedade popular e, en definitiva, sen activar o espírito de oración e crear espazos para ela nas nosas comunidades, dita renovación será inviable.

Unha mirada á realidade

Chegados a este punto, convídolles a botar unha mirada á realidade celebrativa, devocional e oracional das nosas comunidades cristiás. Nin que dicir ten que esta realidade é moi plural e diversa; vexamos non obstante algúns dos seus puntos máis débiles. Advertimos, en primeiro lugar, un descenso preocupante do número de persoas que participan na Eucaristía dominical, momento cume da vida cristiá. Na carta de presentación do Programa pastoral 2018-19, o noso Arcebispo D. Julián cita como posibles causas a primacía que concede a cultura actual á acción e ao protagonismo humano apoiado na técnica, fronte ao sacramento que se nos ofrece como agasallo. Ao mesmo tempo, apunta a subestima á que se foi sometendo o ministerio santificador do sacerdote. Xunto a estas causas externas, podemos aludir tamén á falta de comprensión do sentido das celebracións, da linguaxe e dos signos sacramentales.

Referíndonos a celebracións concretas, habemos de denunciar que os bautismos se convertan con frecuencia en celebracións privadas, que as primeiras comuñóns primen o protagonismo do neno ou nena e os agasallos, que o matrimonio se converta nun acto social, que a penitencia e a unción dos enfermos perdan o seu valor e o seu sentido por non estar integradas nunha pastoral adecuada, que as exequias ocupen excesivo tempo e preocupación na vida da parroquia. Por outra banda, se fixamos a mirada na piedade popular, descubrimos que está sobrevalorada en moitos casos en que se ignoran os seus límites: sentimentalismo, desvinculación da liturxia, falta de compromiso, escasa formación relixiosa, sentido materialista e mercantilista. Noutros momentos, con todo, se minusvalora ignorando as súas potencialidades: sentido da transcendencia, alegría, sentido de familia, participación dos seglares…

Criterios orientativos

Para iluminar esta situación e buscando ofrecer algún criterio orientador, queremos subliñar, en primeiro lugar, o protagonismo divino na liturxia. En concreto, na celebración dos sacramentos, actualízase o misterio salvador de Deus que actúa en favor noso a través da persoa do ministro e dos signos sacramentales principalmente. De acordo con este principio, non ten sentido convertelos nunha celebración da vida humana.

Necesitamos tamén destacar a dimensión comunitaria de toda celebración. Xesucristo non celebrou só a Cea pascual; ademais, mostrounos o seu desexo de que celebremos a fe en comunidade. Por tanto, toda celebración ha de ser participada por todos, cada un segundo o seu propio carisma e ministerio. Precisamente, unha boa celebración ha de poñer en exercicio os distintos ministerios de acólito, lector, salmista, etc. A iso poderá axudar a constitución dun equipo de liturxia. En definitiva, ningunha acción litúrxica é unha acción privada e, por tanto, carecen de sentido os bautismos ou as vodas celebradas en forma exclusiva para a familia e os seus invitados.

Un terceiro principio que habemos de apuntar é o da centralidade da parroquia. Ela é de ordinario o lugar onde nacemos á fe e alimentámola. Por iso, e atendendo á indicación que nos fai o Concilio Vaticano II, habemos de fomentar “teórica e practicamente entre os fieis e o clero a vida litúrxica parroquial” (SC 42). Unindo este propósito a unha adecuada formación, evitaremos que os sacramentos redúzanse a celebracións sociais e costumistas e que se produza unha vagabundaxe dos fieis buscando rebaixas en calquera parroquia.

Unha adecuada formación

De todo o afirmado, dedúcese que a formación cristiá en xeral e litúrxica en particular é necesaria para que estes principios sexan tidos en conta en toda celebración da fe. A formación neste campo é un deber tanto para os ministros ordenados, como para os equipos de liturxia, como para o resto de fieis. Para sacar o mellor froito das celebracións, é imprescindible coñecer o seu sentido, vivir os ritos e identificarse co misterio que se celebra. Ademais, os ministros sacros, han de estar dispoñibles e atentos para comunicar aos irmáns os tesouros da graza de Deus. Como di o Papa emérito Bieito XVI dirixíndose aos sacerdotes: “É importante… promover unha catequese adecuada para axudar aos fieis para comprender o valor dos sacramentos, pero así mesmo é necesario, seguindo o exemplo do santo cura de Ars, ser xenerosos, estar dispoñibles e atentos para comunicar aos irmáns os tesouros de graza que Deus puxo nas nosas mans, e dos cales non somos <<donos>>, senón custodios e administradores” (Audiencia, 5.V.2010).

Impulso á Pastoral familiar

Ao longo do presente ano, unha comisión nomeada para o efecto, deseñou e preparou os materiais de apoio para tres proxectos renovados: os Encontros prematrimoniales en orde a unha preparación inmediata, o Itinerario de noivos para unha preparación remota e a fondo, e o Acompañamento a matrimonios novos durante os primeiros anos da súa vida familiar. Todos estes proxectos buscan profundar na comuñón e na evangelización a partir da realidade concreta de cada parella e de cada persoa.

Segundo curso da EDAP

Durante o presente curso segue adiante outro gran proxecto iniciado o curso pasado: a Escola diocesana de Axentes de Pastoral; e farao seguindo basicamente a mesma estrutura do anterior. Neste caso, ademais de buscar a revitalización da nosa condición de discípulos, trataremos de ofrecer ferramentas que nos axuden á hora do servizo pastoral en varios campos: a liturxia, a catequese, a pastoral familiar, a pastoral da saúde, o voluntariado de Cáritas e os Medios de Comunicación Social. Ofrecerase tamén un curso complementario para aquelas persoas que non percorran ningún destes itinerarios.

+ Jesús, Bispo Auxiliar de Santiago

Versión en castelán